Op 2 juni 2025 woedde er een verwoestende brand op Landgoed Burgst. Een monumentaal pand ging volledig verloren. Achttien mensen moesten worden geëvacueerd. Achttien. In een pand dat volgens het bestemmingsplan niet bewoond mocht worden. Zonder dat de gemeente wist dat zij daar woonden. Zonder dat er toezicht was. En toch vindt het college van B&W van Breda dat er geen reden is om het beleid te herzien. Geen reden tot zelfreflectie. Geen reden tot verbetering. Wat ons betreft is dat niet alleen bestuurlijk nalatig, maar ook ronduit gevaarlijk.

Illegale bewoning, geen toezicht, maar toch niets aan de hand.

In antwoord op onze schriftelijke vragen bevestigt het college dat het inderdaad ging om achttien personen, overwegend arbeidsmigranten, die verbleven in of rond de afgebrande monumentale panden aan de Burgstsedreef. En nee, de gemeente wist nergens van. Geen registratie, geen controle, geen signalen — niets. Toch stelt het college dat het erfgoedbeheer “naar behoren functioneert”. Er zou geen sprake zijn van structurele fouten. Maar hoe kan een systeem dat achttien bewoners in een beschermd monument compleet over het hoofd ziet, “naar behoren functioneren”? Dat is de bestuurlijke wereld op z’n kop.

Preventie? Alleen bij klachten

Het college stelt dat er alleen wordt opgetreden als er een klacht, melding of controle plaatsvindt. Structureel toezicht op monumenten of leegstaande panden is volgens hen “niet mogelijk”. Met andere woorden: als niemand piept, blijft het college doof. Dit is geen beleid – dit is een blinde vlek op bestelling. Daarmee erkent het college impliciet dat we in Breda een erfgoedbeleid hebben dat reageert op rampen, maar ze niet voorkomt. Dat er pas na een inferno iemand langs komt. En dat de gemeente afziet van beleidshervorming, omdat – en we citeren – “zulke situaties niet te voorkomen zijn”. Wat een ontluisterende conclusie voor een college dat zegt voor erfgoed en veiligheid te staan.

Nul zelfkritiek, nul ambitie

De antwoorden op onze vragen zijn illustratief voor een bestuurscultuur die liever minimaliseert dan verbetert. Die liever wijst naar de politie dan naar zichzelf. Die liever spreekt van incidenten dan van patronen. En bovenal: die weigert om na een brand die achttien mensen op het nippertje ontvluchtten, ook maar één beleidsmaatregel aan te scherpen. Geen verscherpt toezicht. Geen hogere sancties. Geen betere registratie van leegstand. Geen periodieke inspecties. Niets. De bestuurlijke reactie is louter reactief, technocratisch en afwerend.

Monumenten als spookpanden vol risico’s

Landgoed Burgst is helaas niet uniek. In heel Breda staan tientallen monumentale panden langdurig leeg, vaak met verval, soms met discutabele bewoning. Juist daar ligt een verhoogd risico op misbruik, brandgevaar, ondermijning of mensenhandel. Zonder proactief toezicht blijft dat risico onzichtbaar – tot het letterlijk in rook opgaat.

Daarom pleit LPF Breda voor:

• Een actieve inspectiestructuur voor monumenten en langdurig leegstaande panden;
• Registratie van gebruik en bewoning van risicopanden;
• Snellere interventies bij signalen van verval, misbruik of brandgevaar;
• Een bestuurlijke evaluatie van het erfgoedtoezicht, mét verbetervoorstellen.

Een overheid hoort te beschermen, niet te wachten tot het misgaat

De gemeentelijke overheid heeft niet alleen een plicht tot handhaving, maar ook een zorgplicht. Voor monumenten. Voor veiligheid. Voor mensenlevens. Die plicht is hier ernstig geschonden. En wie na zo’n incident nog steeds geen aanleiding ziet om beleid aan te passen, is de regie kwijt. Het college kan deze brand wegzetten als een “incident”. Wij zien het als een alarmsignaal. Want achttien mensen in een brandend pand is geen incident.
Het is een schreeuw om leiderschap. LPF Breda zal dan ook vervolgvragen stellen over de duur van de bewoning, eerdere meldingen, toezicht op leegstand, en het ontbreken van een structurele inspectiestrategie voor erfgoedpanden.