De nieuwe Financiële verordening 2025 en het Controleprotocol worden door het college met droge ambtelijke taal gepresenteerd als een ‘technische actualisatie’. Een zogenaamd neutrale aansluiting op landelijke wetgeving en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden. Maar wie niet achterover leunt, ziet wat hier echt gebeurt: dit is geen administratieve poetsbeurt, dit is een politieke machtsgreep. Achter de façade van techniek verschuilt zich een duidelijke koerswijziging: méér speelruimte voor het college, minder grip voor de raad. Wat als hamerstuk wordt gebracht, is in werkelijkheid een stille amputatie van het budgetrecht – het fundament van onze lokale democratie. De raad mag nog wel stemmen, maar steeds minder bepalen. Het college trekt steeds meer macht naar zich toe, alsof het huishoudboekje van de gemeente hun privé‑portemonnee is.

Verantwoordingsgrens: tot €18 miljoen worden fouten onzichtbaar

De verantwoordingsgrens gaat van 1% naar 2%. Dat klinkt klein, maar het effect is gigantisch. Bij een begroting van circa € 900 miljoen betekent dit dat de accountant pas in beweging komt bij fouten of onzekerheden boven de € 18 miljoen. Met andere woorden: miljoenen kunnen verdwijnen in de boeken zonder dat de raad daar ooit zicht op krijgt. De lat wordt bewust zo hoog gelegd dat grote fouten ineens klein lijken. Raadsleden krijgen hierdoor een versluierd beeld en het college kan achterover leunen zolang het de schade onder die magische grens weet te houden. De boodschap is bizar duidelijk: een paar miljoen verspillen is geen probleem meer zolang het maar onder de radar blijft. Een school die € 2 miljoen tekort komt? Een project dat € 5 miljoen uit de bocht vliegt? Geen rapportage nodig. Alsof belastinggeld kleingeld is.

Normenkader: Budgetrecht van de raad naar het college

Artikel 213 Gemeentewet stelt klip-en-klaar dat de raad de regels bepaalt voor de accountantscontrole. Punt. Toch schuift dit voorstel een deel van die bevoegdheid door naar het college. Het college mag straks op eigen houtje het normenkader aanvullen of wijzigen zodra er landelijke regels veranderen. Daarmee wordt de kern van de democratie het budgetrecht van de raad  niet alleen aangetast, maar feitelijk ingepikt.

Het is een knettergekke omkering: de macht die expliciet bij de volksvertegenwoordiging hoort, wordt verplaatst naar het uitvoerend bestuur. Alsof de verdachte zelf de huisregels van de rechtbank mag schrijven. Het gaat hier niet om een technische vereenvoudiging, maar om een bewuste verschuiving van macht – macht die de raad uit handen geeft. En de raad? Die mag achteraf de stukken lezen, zonder nog wezenlijk te kunnen bijsturen. Een democratische zelfverzwakking die de Gemeentewet juist had willen voorkomen, maar die dit college nu handig als ‘actualisatie’ verpakt.

Wc-Eendisme: College mag eigen fouten goedpraten

In artikel 8.3 krijgt het college de ruimte om overschrijdingen “te accepteren”, zolang die passen binnen beleid of worden gecompenseerd. Zonder harde criteria betekent dit bestuurlijke zelftoetsing: het college beoordeelt of het zich aan de regels heeft gehouden, terwijl de raad buitenspel staat. Het is alsof een voetballer zijn eigen overtredingen mag fluiten en zelf beslist of de rode kaart terecht is. Feitelijk betekent dit dat het college zijn eigen fouten niet alleen mag maken, maar ook mag rechtpraten. De democratische controle wordt gereduceerd tot een applausmachine die achteraf mag kennisnemen van wat het college acceptabel vond. Daarmee verandert begrotingsdiscipline in een rekbaar begrip: zolang je het zelf maar goedkeurt, is er niets aan de hand.

Overprogrammering: luchtkastelen stapelen zich op 

Ook in het Strategisch Investeringsplan (SIP) zien we dezelfde patroon van grootspraak zonder verantwoording. De bandbreedte voor overprogrammering wordt verruimd van 25% naar 30–40%. Daarmee belooft de gemeente structureel meer projecten dan organisatorisch en financieel haalbaar is. Het college geniet de luxe van planningsruimte en kan mooie lijstjes presenteren, maar de raad en inwoners krijgen de rekening: schuivende projecten, vertragingen en begrotingen die steeds zwaarder onder druk komen te staan. Ambtenaren worden structureel overvraagd, externe partners raken gefrustreerd en inwoners krijgen te maken met uitgestelde beloftes. In feite wordt lucht verkocht als beleid. Wat vandaag wordt beloofd, wordt morgen doorgeschoven – en overmorgen vergeten. Zo wordt politiek bestuur tot een marktkraam met gratis praatjes en lege manden.

Democratische en bestuurlijke risico’s

De gevolgen stapelen zich op, en elk risico is concreet:

• Democratisch risico: de raad ziet minder afwijkingen en beslist minder. De volksvertegenwoordiging wordt gereduceerd tot figurant.
• Financieel risico: fouten en overschrijdingen tot € 18 miljoen kunnen onder de radar blijven. Miljoenen verdwijnen zonder dat iemand het hoeft te melden.
• Bestuurlijk risico: scheiding van machten vervaagt, het college schrijft én beoordeelt de spelregels. Slager keurt zijn eigen vlees.
• Organisatorisch risico: ambtenaren raken structureel overvraagd, externe partners gefrustreerd en inwoners teleurgesteld. Het systeem kraakt, maar het college glimlacht.
• Reputatierisico: het vertrouwen in de lokale politiek kalft af. Beloften blijken luchtkastelen en raadsbesluiten blijken lege hulzen.

LPF Breda zal tegenstemmen

Voor LPF Breda is dit geen formaliteit, maar een principiële kwestie. Het gaat hier om niets minder dan de kern van de lokale democratie: wie beslist over het geld van de inwoners, en wie controleert de macht van het college. Dit voorstel haalt de tanden uit het budgetrecht van de raad en geeft het college de vrijheid om miljoenen weg te poetsen. Daarom is onze lijn glashelder: LPF Breda zal tegenstemmen.

Wij stemmen tegen omdat dit geen neutrale update is, maar een politieke verschuiving van macht. Wij stemmen tegen omdat fouten tot €18 miljoen niet meer serieus worden genomen. Wij stemmen tegen omdat het college zichzelf het recht geeft om regels te herschrijven en eigen overschrijdingen goed te praten. En wij stemmen tegen omdat overprogrammering in het SIP inmiddels synoniem is voor luchtkastelen verkopen aan inwoners.

Onze stemverklaring is simpel: zolang deze waarborgen niet wettelijk en bestuurlijk worden verankerd, is instemming onmogelijk. De raad is geen decorstuk, maar de hoogste financiële autoriteit van de stad. LPF Breda zal dat tot het einde blijven verdedigen ook als wij als enigen de rug recht moeten houden.