Er is een filmpje. Een paar seconden maar. Je ziet Breda, een straat, een skyline, een herkenbaar stukje stad. En meteen vliegen de uitroeptekens je om de oren. “Schande!” “Dit kan niet!” “Onze stad wordt misbruikt!” Het klinkt alsof er een staatsgreep heeft plaatsgevonden. Alsof de Grote Kerk door een miljardenbedrijf van zijn sokkel is getrokken en verkocht aan Silicon Valley. Alsof Breda haar ziel heeft verkocht voor drie seconden schermtijd. Een bedrijf ter waarde van drie biljoen euro heeft een paar beelden van onze stad gebruikt in een reclamespotje. En dat is blijkbaar reden voor collectieve hyperventilatie, en in de wandelgangen van het stadhuis fluistert men verontwaardigd: “Dit kán toch niet…”
Gratis citymarketing? Prima. Maar niet als een techbedrijf het doet!
De hypocrisie is om van te smullen. Als een influencer een selfie maakt bij de Grote Kerk, liken en delen we enthousiast. Als de gemeente zelf onze stad in brochures of promotievideo’s zet, spreken we trots van “citybranding”. Als een lokale ondernemer dronebeelden van de grote kerk gebruikt, noemen we het ondernemerschap, maar als een groot bedrijf precies hetzelfde doet, slaan we collectief op tilt. Dan zijn we ineens een “object”, een “decor”, een “merk dat is misbruikt”. Dan is onze identiteit “gestolen”. Alsof Breda een middeleeuws klooster is dat geschonden is door een camera. Wij van LPF Breda kunnen er wel om lachen. Want laten we eerlijk zijn: er is geen wet overtreden, niemand heeft onze rechten geschonden en geen enkele inwoner heeft schade geleden. Er is een filmpje. Punt. Maar terwijl we druk bezig zijn onze morele verontwaardiging op te poetsen, sluipt er iets veel fundamentelers onze stad binnen. Stilletjes, zonder headlines of hashtags. Iets dat wél invloed heeft op onze rechten, onze privacy en onze democratie. En daarover blijft het oorverdovend stil.
Terwijl we collectief aan de beademing moeten over een paar pixels, staat Breda op het punt een sprong te maken die véél grotere gevolgen heeft. De gemeente heeft aangekondigd dat ze Microsoft Copilot, een krachtige AI-assistent, gaat inzetten binnen de organisatie. Op papier klinkt dat handig. Slim zelfs. Maar het roept fundamentele vragen op. Want als algoritmes mee gaan schrijven aan beleid, adviezen en besluiten, dan gaat het niet meer over citymarketing – dan gaat het over macht. En macht zonder controle is een probleem. Zeker als die macht in handen ligt van een systeem dat leert uit data die we zelf niet begrijpen.
Laten we één misverstand uit de weg ruimen: AI op zichzelf is niet eng. Het is een hulpmiddel. Net zoals elektriciteit dat ooit was. Het kan tijd besparen, fouten voorkomen en processen verbeteren. Daar zijn we niet tegen. Maar AI wordt wél eng zodra we stoppen met nadenken. Zodra we besluiten blindelings aanvaarden omdat “de computer het zegt”. Zodra we niet meer weten welke data worden gebruikt, wie ze beheert of hoe conclusies tot stand komen. Zodra we niet eens meer merken dat beleid mede geschreven is door een algoritme. Daarom hebben wij als LPF Breda een reeks vragen gesteld. Niet om vooruitgang tegen te houden, maar om te zorgen dat die vooruitgang onze rechtsstaat niet ondermijnt.
Wat gebeurt er met onze gegevens?
Onze eerste zorg is duidelijk: de bescherming van persoonsgegevens. Worden gegevens van inwoners verwerkt via Copilot of andere AI-systemen? En zo ja, op basis van welke juridische grondslag? Hoe worden prompts en ingevoerde gegevens opgeslagen? Hoe lang worden ze bewaard? En misschien nog belangrijker: kunnen inwoners hun rechten onder de AVG uitoefenen als hun gegevens in een AI-output zijn verwerkt? Want het recht op inzage of verwijdering moet ook gelden als het niet een mens, maar een algoritme is dat jouw gegevens heeft gebruikt.
Wie controleert de algoritmes?
Een tweede zorg: de betrouwbaarheid van AI-uitvoer. Hoe verifieert de gemeente of de output van Copilot klopt? Zeker als die output invloed heeft op juridische of feitelijke besluiten die inwoners raken? Is het college bereid in besluiten, adviezen of correspondentie expliciet te vermelden dat AI is gebruikt? Of laten we dat liever achterwege, zodat niemand zich vragen stelt? En hoe wordt omgegaan met het risico van bias (bevooroordeelde conclusies) als AI verbanden legt die er niet zijn? Bijvoorbeeld als bepaalde bevolkingsgroepen onterecht als risicofactor worden gezien.
Tonnen voor Copilot, zonder kompas?
We vragen ons ook af waarom de gemeente meer dan €300.000 investeert in Copilot, terwijl er nog geen helder beleidskader ligt. Geen ethische richtlijn, geen duidelijke doelen, geen evaluatiecriteria. Hoe wordt bepaald wanneer dit project “succesvol” is? Hoe worden kosten, baten en risico’s gemonitord? Het contrast is pijnlijk: voor een paar seconden beeldmateriaal trekken we morele krijtlijnen in het zand, maar voor een systeem dat straks beleid helpt vormen, lijken we niet eens te wíllen weten hoe het werkt. En dáár zit precies de ironie. We maken stampij over luchtbeelden, maar zwijgen over algoritmes. We zijn boos over een spotje, maar niet over het feit dat besluiten straks mede door software worden geschreven. De hysterie over het filmpje is niet alleen lachwekkend, maar ook gevaarlijk. Want ze leidt af van de échte discussie. Die over data, democratie en controle. Die over wie de regie heeft over onze stad: gekozen bestuurders of onzichtbare algoritmes.
Tijd voor volwassen politiek
Wij van LPF Breda zeggen het maar ronduit: Breda is niet gekaapt. Niemand heeft onze identiteit gestolen. Onze stad is niet verkocht aan een techgigant omdat er een drone overheen vloog. Wat er gebeurde, is dat iemand een camera richtte op een mooie plek net als duizenden mensen dat dagelijks doen. De échte vraag is niet wie een filmpje maakt. De échte vraag is wie straks onze besluiten schrijft. Wie onze data beheert. Wie verantwoordelijk is als AI een fout maakt. En hoe we democratische controle behouden in een tijdperk waarin technologie sneller verandert dan onze wetgeving. Zolang we harder schreeuwen over een filmpje dan we nadenken over algoritmes die beleid schrijven, is het niet Silicon Valley dat de regie overneemt, maar onze eigen kortzichtigheid.
Er is een filmpje. Een paar seconden maar. Je ziet Breda, een straat, een skyline, een herkenbaar stukje stad. En meteen vliegen de uitroeptekens je om de oren. “Schande!” “Dit kan niet!” “Onze stad wordt misbruikt!” Het klinkt alsof er een staatsgreep heeft plaatsgevonden. Alsof de Grote Kerk door een miljardenbedrijf van zijn sokkel is getrokken en verkocht aan Silicon Valley. Alsof Breda haar ziel heeft verkocht voor drie seconden schermtijd. Een bedrijf ter waarde van drie biljoen euro heeft een paar beelden van onze stad gebruikt in een reclamespotje. En dat is blijkbaar reden voor collectieve hyperventilatie, en in de wandelgangen van het stadhuis fluistert men verontwaardigd: “Dit kán toch niet…”
Gratis citymarketing? Prima. Maar niet als een techbedrijf het doet!
De hypocrisie is om van te smullen. Als een influencer een selfie maakt bij de Grote Kerk, liken en delen we enthousiast. Als de gemeente zelf onze stad in brochures of promotievideo’s zet, spreken we trots van “citybranding”. Als een lokale ondernemer dronebeelden van de grote kerk gebruikt, noemen we het ondernemerschap, maar als een groot bedrijf precies hetzelfde doet, slaan we collectief op tilt. Dan zijn we ineens een “object”, een “decor”, een “merk dat is misbruikt”. Dan is onze identiteit “gestolen”. Alsof Breda een middeleeuws klooster is dat geschonden is door een camera. Wij van LPF Breda kunnen er wel om lachen. Want laten we eerlijk zijn: er is geen wet overtreden, niemand heeft onze rechten geschonden en geen enkele inwoner heeft schade geleden. Er is een filmpje. Punt. Maar terwijl we druk bezig zijn onze morele verontwaardiging op te poetsen, sluipt er iets veel fundamentelers onze stad binnen. Stilletjes, zonder headlines of hashtags. Iets dat wél invloed heeft op onze rechten, onze privacy en onze democratie. En daarover blijft het oorverdovend stil.
Terwijl we collectief aan de beademing moeten over een paar pixels, staat Breda op het punt een sprong te maken die véél grotere gevolgen heeft. De gemeente heeft aangekondigd dat ze Microsoft Copilot, een krachtige AI-assistent, gaat inzetten binnen de organisatie. Op papier klinkt dat handig. Slim zelfs. Maar het roept fundamentele vragen op. Want als algoritmes mee gaan schrijven aan beleid, adviezen en besluiten, dan gaat het niet meer over citymarketing – dan gaat het over macht. En macht zonder controle is een probleem. Zeker als die macht in handen ligt van een systeem dat leert uit data die we zelf niet begrijpen.
Laten we één misverstand uit de weg ruimen: AI op zichzelf is niet eng. Het is een hulpmiddel. Net zoals elektriciteit dat ooit was. Het kan tijd besparen, fouten voorkomen en processen verbeteren. Daar zijn we niet tegen. Maar AI wordt wél eng zodra we stoppen met nadenken. Zodra we besluiten blindelings aanvaarden omdat “de computer het zegt”. Zodra we niet meer weten welke data worden gebruikt, wie ze beheert of hoe conclusies tot stand komen. Zodra we niet eens meer merken dat beleid mede geschreven is door een algoritme. Daarom hebben wij als LPF Breda een reeks vragen gesteld. Niet om vooruitgang tegen te houden, maar om te zorgen dat die vooruitgang onze rechtsstaat niet ondermijnt.
Wat gebeurt er met onze gegevens?
Onze eerste zorg is duidelijk: de bescherming van persoonsgegevens. Worden gegevens van inwoners verwerkt via Copilot of andere AI-systemen? En zo ja, op basis van welke juridische grondslag? Hoe worden prompts en ingevoerde gegevens opgeslagen? Hoe lang worden ze bewaard? En misschien nog belangrijker: kunnen inwoners hun rechten onder de AVG uitoefenen als hun gegevens in een AI-output zijn verwerkt? Want het recht op inzage of verwijdering moet ook gelden als het niet een mens, maar een algoritme is dat jouw gegevens heeft gebruikt.
Wie controleert de algoritmes?
Een tweede zorg: de betrouwbaarheid van AI-uitvoer. Hoe verifieert de gemeente of de output van Copilot klopt? Zeker als die output invloed heeft op juridische of feitelijke besluiten die inwoners raken? Is het college bereid in besluiten, adviezen of correspondentie expliciet te vermelden dat AI is gebruikt? Of laten we dat liever achterwege, zodat niemand zich vragen stelt? En hoe wordt omgegaan met het risico van bias (bevooroordeelde conclusies) als AI verbanden legt die er niet zijn? Bijvoorbeeld als bepaalde bevolkingsgroepen onterecht als risicofactor worden gezien.
Tonnen voor Copilot, zonder kompas?
We vragen ons ook af waarom de gemeente meer dan €300.000 investeert in Copilot, terwijl er nog geen helder beleidskader ligt. Geen ethische richtlijn, geen duidelijke doelen, geen evaluatiecriteria. Hoe wordt bepaald wanneer dit project “succesvol” is? Hoe worden kosten, baten en risico’s gemonitord? Het contrast is pijnlijk: voor een paar seconden beeldmateriaal trekken we morele krijtlijnen in het zand, maar voor een systeem dat straks beleid helpt vormen, lijken we niet eens te wíllen weten hoe het werkt. En dáár zit precies de ironie. We maken stampij over luchtbeelden, maar zwijgen over algoritmes. We zijn boos over een spotje, maar niet over het feit dat besluiten straks mede door software worden geschreven. De hysterie over het filmpje is niet alleen lachwekkend, maar ook gevaarlijk. Want ze leidt af van de échte discussie. Die over data, democratie en controle. Die over wie de regie heeft over onze stad: gekozen bestuurders of onzichtbare algoritmes.
Tijd voor volwassen politiek
Wij van LPF Breda zeggen het maar ronduit: Breda is niet gekaapt. Niemand heeft onze identiteit gestolen. Onze stad is niet verkocht aan een techgigant omdat er een drone overheen vloog. Wat er gebeurde, is dat iemand een camera richtte op een mooie plek net als duizenden mensen dat dagelijks doen. De échte vraag is niet wie een filmpje maakt. De échte vraag is wie straks onze besluiten schrijft. Wie onze data beheert. Wie verantwoordelijk is als AI een fout maakt. En hoe we democratische controle behouden in een tijdperk waarin technologie sneller verandert dan onze wetgeving. Zolang we harder schreeuwen over een filmpje dan we nadenken over algoritmes die beleid schrijven, is het niet Silicon Valley dat de regie overneemt, maar onze eigen kortzichtigheid.
