Gemeenteraden stellen vaak vragen namens inwoners. Dat is geen formaliteit, maar een essentieel controlemiddel. Antwoorden van het college horen daarom duidelijk, volledig en eerlijk te zijn. Niet alleen juridisch correct, maar ook bestuurlijk uitlegbaar. Juist daar wringt het in Breda steeds vaker. Dat wordt scherp zichtbaar in recente beantwoording van raadsvragen over de spitssluiting in Prinsenbeek en de handhaving tijdens de aangekondigde gewenningsperiode. Wat op papier als uitleg wordt gepresenteerd, laat in de praktijk zien hoe juridische redeneringen worden gebruikt om bestuurlijke verantwoordelijkheid te ontwijken.
In de beantwoording bevestigt het college dat er sprake was van een gewenningsperiode waarin via camera’s alleen waarschuwingen zouden worden verstuurd. Tegelijk stelt het college dat het verkeersbesluit vanaf dag één rechtsgeldig was en dat politie en opsporingsambtenaren dus wél direct boetes konden opleggen. Dat onderscheid is volgens het college “niet relevant” voor inwoners, omdat iedereen zich nu eenmaal aan het verkeersbesluit moet houden
Formeel klopt dat misschien. Bestuurlijk is het onhoudbaar.
Een gewenningsperiode suggereert rechtszekerheid. Inwoners mogen er dan vanuit gaan dat zij kunnen wennen aan een nieuwe situatie zonder directe sancties. Als tegelijkertijd wordt volgehouden dat repressieve handhaving altijd mogelijk blijft, is die zekerheid schijn. Dan wordt communicatie een marketinglaag over een juridisch harde werkelijkheid. Dat is geen transparant bestuur. Nog problematischer is dat het college expliciet weigert om eerder verstuurde waarschuwingsbrieven te rectificeren, ondanks aantoonbare verwarring bij inwoners. Die brieven zouden “geen rechtsgevolg” hebben gehad en enkel informatief zijn geweest. Dat is een bekend patroon. Bestuur reduceert zijn eigen communicatie tot vrijblijvende informatie zodra die problematisch wordt, maar verwacht van inwoners wel dat zij diezelfde communicatie serieus nemen.
Dit mechanisme zien we breder terug. Niet alleen in verkeerszaken, maar ook in handhaving, informatieverzoeken en privacydossiers. Wanneer bestuurlijke keuzes botsen met vertrouwen of rechtsgevoel, verschuift het college de discussie naar het juridische minimum. Wat juridisch mag, wordt gepresenteerd als voldoende. Wat bestuurlijk verstandig is, verdwijnt uit beeld. Dat denken beperkt zich niet tot het stadhuis. In een recent Bredaas dossier werd dit treffend verwoord door advocaat Van Tilborg, die stelde dat het “natuurlijk mooi is wanneer je het met elkaar eens wordt, maar juridisch is dat geen verplichting”. Die uitspraak is juridisch juist. Maar zij laat ook precies het probleem zien. Bestuur dat zich uitsluitend laat leiden door wat juridisch afdwingbaar is, verliest het besef dat vertrouwen, duidelijkheid en proportionaliteit geen juridische bijzaak zijn, maar de kern van behoorlijk bestuur.
De rode draad is steeds dezelfde. Vragen worden beantwoord, maar niet opgehelderd. Communicatie wordt gegeven, maar zonder consequenties. Verantwoordelijkheid wordt erkend, zolang zij geen correctie vereist. En telkens wordt teruggevallen op het argument dat alles “volgens de regels” is verlopen.
Dat is onvoldoende.
Bestuur gaat niet alleen over gelijk hebben, maar over gelijk doen. Over voorspelbaarheid, rechtszekerheid en het serieus nemen van de positie van inwoners. Als een gewenningsperiode wordt aangekondigd, moet die ook bescherming bieden. Als communicatie wordt gestuurd, moet die betrouwbaar zijn. En als verwarring ontstaat, moet die worden hersteld, niet weggewuifd.
De LPF Breda staat voor een andere bestuurscultuur. Een cultuur waarin juridische correctheid niet het eindpunt is, maar het minimum. Waarin het college niet vraagt wat nog net kan, maar wat eerlijk, uitlegbaar en proportioneel is. En waarin raadsvragen geen hinderlijke formaliteit zijn, maar een serieus instrument voor democratische controle. Zonder die omslag blijft vertrouwen een woord in beleidsstukken, terwijl inwoners de gevolgen dragen van besluiten waar zij nooit echte zekerheid over hebben gekregen.
