Wat gebeurt er als duizenden glassplinters, giftige folies en kankerverwekkende roetdeeltjes na een brand op agrarisch land of een schoolplein belanden? Wat als een kind ermee speelt, een koe het inslikt, of bewoners zich afvragen of hun groente nog veilig is? In Breda krijgen we dan een geruststellend knikje van het college: “De kans op gezondheidsschade is heel erg klein.”

Dat blijkt uit de beantwoording van onze schriftelijke vragen over zonnepaneelbranden. LPF Breda stelde deze vragen niet uit sensatiezucht, maar vanuit groeiende zorgen bij burgers, agrariërs en ondernemers over de reële risico’s van verbranding en verspreiding van zonnepanelen. Wat we terugkregen was een bureaucratisch rookgordijn, vermomd als beleid. Een rookgordijn dat niet alleen de feiten verdoezelt, maar ook elke poging tot bestuurlijke verantwoordelijkheid smoort.

De feiten zijn duidelijk – het probleem is de afwachtende houding

Uit het RIVM-rapport uit 2022 blijkt dat bij een zonnepaneelbrand inderdaad gevaarlijke stoffen vrijkomen, zoals polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), lood en cadmium. Toch is de kans op gezondheidsschade volgens het RIVM  “heel erg klein” – mits mensen niet direct worden blootgesteld aan de rook of resten. De rook is vergelijkbaar met die van andere kunststof- en elektronicabranden. Maar het rapport wijst ook op risico’s bij contact met scherpe scherven, vooral voor grazend vee, spelende kinderen of mensen die met besmette grond in aanraking komen.

Er is dus geen sprake van een acute volksgezondheidsdreiging, maar wel van een situatie die bestuurlijke regie, opruimbeleid en heldere communicatie vereist. Het college verschuilt zich echter achter die kleine kans, en laat daarmee na om voorbereid te zijn op wat wél kan gebeuren. Dat is geen voorzorg, dat is bestuurlijk onvermogen. Waar burgers schade opruimen met blote handen, wast het college zijn handen in onschuld.

Geen regie, geen actuele risico-inventarisatie, geen plan

Wat opvalt, is dat het college ook dierenleed en milieuschade volledig negeert. In de beantwoording wordt toegegeven dat grazend vee zonnepaneelscherven kan inslikken met mogelijke schade aan het maag-darmkanaal tot gevolg. Toch wordt er geen enkel voorzorgs- of opruimbeleid opgetuigd. Geen beschermingszones, geen monitoring, geen spoedprotocol. Ook milieuschade – door neerslag van zware metalen en microplastics op landbouwgrond of speelterreinen – wordt weggewoven met de dooddoener dat het ‘waarschijnlijk weinig voorstelt’. Dat is geen bestuur dat beschermt, maar een gemeente die zijn verantwoordelijkheid opzichtig ontwijkt.

Op de vraag of de gemeente weet welke daken of zonnevelden bij brand grootschalige verspreiding kunnen veroorzaken, antwoordt het college: ja. Maar op de vervolgvraag of er een actueel risicoprofiel is? Nee. Er is geen overzicht, geen risicoanalyse, geen aanpak. Dus Breda wéét dat het risico bestaat – maar kiest ervoor om niets in kaart te brengen. Ook opruimingstermijnen ontbreken. “Er zijn geen gevallen bekend waarbij dit voorkwam in Breda”, luidt de reactie. Alsof een gebrek aan incidenten een excuus is om voorbereid zijn overbodig te verklaren. En wat als het misgaat? Dan moet volgens het college “iedereen zijn eigen grond schoonmaken”. Boeren die te maken krijgen met besmet land of schade aan vee, ouders met kinderen op speelplekken vol foliedeeltjes – zij moeten zelf hun verzekering bellen. Als de schade dan niet wordt erkend of verhaald kan worden? Pech. In Breda ben je je eigen brandweerman, schade-expert en gemeenteloket tegelijk.

“In Breda ben je je eigen brandweerman, schade-expert en gemeenteloket tegelijk”

Crisiscommunicatie: ‘We sturen een NL Alert’

Wanneer wij vroegen hoe inwoners, scholen en agrariërs na een zonnepaneelbrand worden geïnformeerd, blijkt de aanpak uiterst mager. Een NL Alert, een webpagina, wat posts op sociale media – en daarna? “Afhankelijk van de situatie kijken we verder.” De verantwoordelijkheidsverdeling is vaag, de instructies zijn generiek en er is geen helder communicatieschema voor kwetsbare locaties of doelgroepen. Wie vandaag de brand in Dongen of de eerdere ramp in Etten-Leur erbij pakt, ziet dat het niet om hypothetische gevaren gaat. Het gaat om tonnen aan verspreid afval, gezondheidsvragen, landbouwschade en juridische onzekerheid. Dat Breda daar anno 2025 nog steeds geen eigen scenario’s voor heeft, is bestuurlijk falen met voorbedachte rade.

Stop met wegkijken

Deze beantwoording laat zien wat er misgaat in Breda: bestuur dat wegkijkt, afwacht en zich verschuilt achter protocollen van anderen. Er is geen ruggengraat, geen plan, geen regie. De gemeente weet dat het risico bestaat, maar kiest ervoor niets te doen. Dat is geen onvermogen meer, dat is bestuurlijke nalatigheid. LPF Breda eist dat de gemeente in actie komt.

Dat er eindelijk een actueel risicoprofiel komt van zonnepaneelinstallaties op kwetsbare plekken in en rond de stad.
Dat er een helder protocol komt waarin staat wie opruimt, wie betaalt, en hoe snel dat moet gebeuren.
Dat schoolpleinen, kinderopvang en landbouwgrond worden beschermd tegen dit soort verspreiding van giftig afval.
Dat inwoners weten waar ze aan toe zijn vóórdat het misgaat, niet pas als het al te laat is.

Bestuurlijke gemakzucht en schijnzekerheid

De discussie over zonnepaneelbranden gaat niet over de techniek zelf, maar over wat er gebeurt als het misgaat. En juist dan toont bestuur zijn waarde. Niet in foldertaal of toekomstvisies, maar in de vraag: wie ruimt op, wie beschermt, wie communiceert, en binnen welke termijn? Het college van Breda kiest voor afwachten, doorschuiven en protocollen van anderen. Burgers blijven achter met onduidelijkheid over risico’s, verantwoordelijkheden en rechten. Dat is bestuurlijke gemakzucht vermomd als redelijkheid. LPF Breda kiest voor voorzorg in plaats van schijnzekerheid. Voor concrete afspraken, voor lokale regie en voor een gemeente die haar inwoners serieus neemt ook als de lucht weer opgeklaard is, maar de schade pas begint.